Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Warszawa pięknieje w oczach i staje się coraz wygodniejszym miastem do życia. Główny impuls rozwojowy dały stolicy fundusze Unii Europejskiej. Według najnowszych danych Eurostatu PKB na mieszkańca wzrósł w Warszawie ze 101 proc. średniej unijnej w 2006 r. do 137 proc. Po uwzględnieniu różnicy w poziomie cen to o 26 punktów procentowych więcej niż w Berlinie, a wynik dla Sofii wskaźnik ten przebija o 54 proc.

Ratusz skrupulatnie koryguje w górę sumy, które Warszawa pozyskuje z UE. Prezydent stolicy Hanna Gronkiewicz-Waltz podała w tym tygodniu, że kwota ta od początku jej 12-letnich rządów wyniosła 16 mld zł. To niemal roczny budżet miasta, a wszystkie wydatki inwestycyjne w tym okresie sięgnęły 30 mld zł. W 2011 r. Gronkiewicz-Waltz jako wiceszefowa stowarzyszenia Eurocities, skupiającego 140 członków, lobbowała w Brukseli razem z Rafałem Trzaskowskim, ówczesnym europosłem z Platformy Obywatelskiej reprezentującym Warszawę i okolice, by w obecnym budżecie UE wyodrębnić specjalną pulę pieniędzy dla miast. Podkreślali, że żyje w nich trzy czwarte unijnych obywateli. „Musimy uczestniczyć w planowaniu polityki spójności UE od początku i na każdym etapie. Liderzy miast lepiej znają problemy obywateli niż szefowie regionów czy ministerstwa i agendy rządowe” – mówiła pani prezydent podczas wystąpienia w siedzibie Komisji Europejskiej.

Ten plan się udał i Polska pozyskała największą dotację spośród wszystkich państw Unii. Warto o tym przypomnieć, gdy obecny rząd Prawa i Sprawiedliwości, skłócony z UE, będzie zabiegać o fundusze z jej kolejnego budżetu na lata 2021–2027.

Wybraliśmy siódemkę topowych projektów, które warszawiacy zawdzięczają Unii Europejskiej.

1. Metro

To inwestycja samorządowa, na którą udało się zdobyć największe fundusze unijne w Polsce. Najpierw dofinansowanie UE pomogło dokończyć trwającą ćwierć wieku budowę I linii metra – dostaliśmy 320,5 mln zł na ostatni odcinek przez Bielany do otwartego równo 10 lat temu węzła przesiadkowego wokół stacji Młociny. Potem rzeka euro popłynęła z Brukseli na II linię metra. W przeliczeniu na złotówki było to 3,6 mld zł na otwarty w 2015 r. odcinek centralny (rondo Daszyńskiego – Dworzec Wileński) z 35 pociągami Inspiro firmy Siemens. W 2017 r. i na początku tego roku UE zatwierdziła kolejne 3,7 mld zł na budowę fragmentów z Pragi na Bródno i z Woli na Bemowo (na razie do stacji u zbiegu ul. Górczewskiej i Powstańców Śląskich) i kupno 17 nowych pociągów. Czyli na samo tylko metro pozyskaliśmy z UE już ponad 7,5 mld zł, a liczymy na więcej. Tak, by w 2023 r. udało się doprowadzić II linię do końcowej bazy technicznej Karolin na zachodzie miasta koło ul. Połczyńskiej.

2. Czysta kranówka i Wisła

Oczyszczalnia ścieków CzajkaOczyszczalnia ścieków Czajka Fot. Stefan Romanik / Agencja Gazeta

Ta dotacja UE stała pod znakiem zapytania – Warszawa mogła stracić miliard złotych na rozbudowę oczyszczalni ścieków Czajka. Przydały się jednak kontakty i dyplomacja w brukselskich kręgach. Wiceprezydent miasta Michał Olszewski opowiadał, że nie było szans na wykorzystanie pieniędzy do 2010 r. przyznanych trzy lata wcześniej. Groziło też odwieszenie 1,5 mld zł kary dla Warszawy za zrzucanie nieoczyszczonych ścieków (dwie trzecie wszystkich) prosto do Wisły. Od 2007 r. Olszewski pielgrzymował do Brukseli z Hanną Gronkiewicz-Waltz, by Komisja Europejska zgodziła się na przesunięcie terminu wykorzystania dotacji o dwa lata. Misja zakończyła się sukcesem. W sumie na oczyszczalnię Czajka na Białołęce i system rur doprowadzających tam ścieki pod Wisłą dostaliśmy z Europejskiego Funduszu Spójności 1,2 mld zł. Z osobnej puli euro Warszawa zmodernizowała też m.in. XIX-wieczną stację filtrów, dzięki czemu mieszkańcy mają w kranie wodę zdatną do picia.

3. Sieć rowerowa i parkingowa

Budowa ścieżki rowerowej przy Wiertniczej na wysokości pętli autobusowej przy barze McDonald's. Warszawa, Wilanów, 25 czerwca 2018Budowa ścieżki rowerowej przy Wiertniczej na wysokości pętli autobusowej przy barze McDonald's. Warszawa, Wilanów, 25 czerwca 2018 Fot. Sławomir Kamiński / Agencja Gazeta

Pieniądze unijne przeznaczone w obecnym budżecie dla miast zmobilizowały Warszawę do współpracy z sąsiadami w aglomeracji. W połowie dekady udało się stworzyć porozumienie pod nazwą Zintegrowane Inwestycje Terytorialne z kwotą ok. 700 mln zł od UE do podziału pomiędzy stolicę i 39 samorządów. Wspólnie uzgodniły, że większą część tej puli przeznaczą na sieć 330 km dróg rowerowych i system parkingów i garaży przesiadkowych głównie wokół Warszawy, które mają pomieścić w sumie niemal 10 tys. samochodów. Największe takie obiekty działają koło dworców kolejowych w Legionowie i Pruszkowie (wkrótce otwarcie). Chodzi o to, by jak najmniej osób wjeżdżało samochodami, które powodują korki i zanieczyszczenie powietrza. Co innego dojazdy rowerami – Zarząd Dróg Miejskich za pieniądze z ZIT wytycza od rogatek szlaki dla cyklistów m.in. wzdłuż ul. Wiertniczej, Powsińskiej, Puławskiej, Połczyńskiej i Radzymińskiej.

4. Nowe mosty

Podnoszenie trzeciego przęsła nurtowego mostu PółnocnegoPodnoszenie trzeciego przęsła nurtowego mostu Północnego fot. Kuba Atys

Jego oficjalną patronką jest wielka Polka i Europejka, noblistka Maria Skłodowska-Curie. Otwarty w 2012 r. najnowszy most przez Wisłę w Warszawie sprawił, że dojazd z rozbudowującej się Białołęki do centrum przestał być udręką. Wcześniej wszyscy tłoczyli się na ul. Modlińskiej czy Trasie Toruńskiej do zakorkowanego mostu Grota-Roweckiego. Ten też został poszerzony i zmodernizowany wraz z dojazdami dzięki ogromnej, sięgającej 1,5 mld zł, dotacji UE. Na most Północny Warszawa dostała z Brukseli 375 mln zł. „Ta dotacja jest największa w historii miasta spośród projektów drogowych. Unia zapewniła nam właśnie połowę rocznych dochodów” – cieszyła się na budowie mostu w kryzysowym 2010 r. prezydent Gronkiewicz-Waltz. Teraz trwa budowa mostu z południową obwodnicą Warszawy od Ursynowa po Wawer, która ma być gotowa w 2020 r. UE dołoży do tej inwestycji 1,7 mld zł z programu Infrastruktura i Środowisko.

5. Centrum Nauki „Kopernik”

Centrum Nauki Kopernik na PowiśluCentrum Nauki Kopernik na Powiślu Fot. Adam Stępień / Agencja Gazeta

Od otwarcia w listopadzie 2010 r. to hit na mapie atrakcji turystycznych w Warszawie. Miejsce przy zmodernizowanych bulwarach nad Wisłą, do którego z całej Polski ściągają szkolne wycieczki i rodzice z dziećmi. Można samodzielnie poeksperymentować, poznając prawa fizyki, działają laboratorium chemiczne i planetarium. Budowa nad tunelem Wisłostrady była dużym wyzwaniem dla architektów i inżynierów. Wszystko kosztowało ponad 305 mln zł, z czego 207 mln zł przekazała Unia Europejska.

6. Koleją na lotnisko

Lotnisko Chopina: stacja kolejowaLotnisko Chopina: stacja kolejowa Fot. Agata Grzybowska / Agencja Gazeta

To była rewolucyjna zmiana w obsłudze Lotniska Chopina, które wcześniej wisiało na jedynej linii autobusowej 175 przez coraz bardziej zakorkowaną al. Żwirki i Wigury. W ostatniej chwili przed mistrzostwami piłkarskimi Euro 2012 udało się oddać kilkusetmetrowy tunel z odnogą od linii PKP Warszawa – Radom. Za stacją na Służewcu pociągi Szybkiej Kolei Miejskiej (w tym roku spółka pozyskała następne 202,7 mln zł dofinansowania do kupna 21 składów) i Kolei Mazowieckich (najnowsza, przyznana wiosną 2018 r. dotacja UE do 71 pociągów elektrycznych wynosi blisko 700 mln zł) wjeżdżają pod ziemię do końcowego przystanku przed wejściem do terminalu lotniczego. Cała inwestycja kosztowała 373,3 mln zł, z czego 177,4 mln zł dostaliśmy od UE.

7. Zabytki i muzea

Konserwacja wnętrza archikatedry św. JanaKonserwacja wnętrza archikatedry św. Jana Fot. Kuba Atys / Agencja Gazeta

Dzięki funduszom unijnym dawny blask odzyskało w Warszawie wiele zabytków. To dziesiątki milionów złotych przekazane m.in. na kościoły (św. Krzyża czy archikatedrę św. Jana), muzea (Warszawy przy Rynku Starego Miasta i nowe – Warszawskiej Pragi przy Targowej), a także Fort Sokolnickiego na Żoliborzu, Zamek Królewski, Zamek Ostrogskich przy Tamce z otwartym tam multimedialnym Muzeum Fryderyka Chopina. Prawdziwą perełką i jedną z największych atrakcji turystycznych stał się po wieloletniej renowacji z pieniędzy UE pałac króla Jana III Sobieskiego z parkiem w Wilanowie, zabytek klasy zerowej.

***

Projekt „Future is now – Przyszłość jest teraz” jest współfinansowany przez Dyrekcję Generalną ds. Polityki Regionalnej i Miejskiej (DG REGIO) Komisji Europejskiej. Informacje i poglądy przedstawione na tej stronie są wyłącznie opiniami autorów i niekoniecznie odzwierciedlają oficjalne stanowisko Unii Europejskiej. Ani instytucje i organy Unii Europejskiej, ani żadna osoba działająca w ich imieniu nie mogą być pociągnięte do odpowiedzialności za wykorzystanie zawartych tu informacji.

Konserwacja wnętrza archikatedry św. Jana

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.