Leonard Jabrzemski - zapomniany fotograf

1/14
Leonard Jabrzemski - zapomniany fotograf

fot. Leonard Jabrzemski (ze zbiorów Muzeum Powstania Warszawskiego)

Na jednym ze zdjęć widać powaloną konstrukcję potężnego gmachu. Piętrzą się zmiażdżone elementy z betonu i stali. Tak w 1945 r. wyglądała zniszczona hala warszawskiego Dworca Głównego w Alejach Jerozolimskich. Zaprojektowana przez wybitnego architekta Czesława Przybylskiego i konstruktora Andrzeja Pszenickiego, należała do najnowocześniejszych obiektów tego typu w Europie. Budowę dworca rozpoczęto w 1932 r., ale nigdy nie ukończono. W 1939 r. inwestycję przerwał pożar, a pięć lat później, po powstaniu warszawskim, budynek wysadzili w powietrze Niemcy. Druga fotografia powstała z 1960 r. Przedstawia narożnik Pałacu Kultury (a dokładniej jego skrzydła mieszczącego Muzeum Techniki) z kolumnowym portykiem i siedzącym posągiem górnika. Te dwa kadry z pozoru nic nie łączy. Uważne oko dostrzeże jednak identyczne budynki w tle. Nie trudno rozpoznać charakterystyczne sylwetki Hotelu Polonia i zwieńczonej wieżyczką narożnej kamienicy u zbiegu Alej Jerozolimskich i Poznańskiej. Oba zdjęcia wykonał z tego samego miejsca Leonard Jabrzemski. Muzeum Powstania Warszawskiego zakupiło właśnie do swoich zbiorów od prywatnej osoby 36 jego fotografii. Można z nich ułożyć 16 zestawień widoków zburzonego i podźwigniętego z ruin miasta, ujętych z tej samej, albo podobnej perspektywy.

Leonard Jabrzemski (1887-1970) był artystą fotografem, członkiem ZPAF-u i ZAiKS-u. Znany jest przede wszystkim jako autor licznych zdjęć pokazujących zniszczenia i odbudowę Warszawy po II wojnie światowej. Współpracował m.in. z tygodnikiem 'Stolica'. Jego zdjęcia publikowano też w formie pocztówek i w książkach, np. wydanym w 1951 r. dziele Bolesława Bieruta 'Sześcioletni plan odbudowy Warszawy'.

Kupione fotografie były częścią wystawy prezentowanej na początku lat 60. Dzięki zachowanej na nich numeracji wiadomo, że cały zbiór składał się z ponad 50 par. W kolekcji nabytej przez MPW większość zdjęć przedstawia Stare i Nowe Miasto. Są też kadry z Muranowa (ruiny getta z ocalałym kościołem św. Augustyna i zbudowane na gruzach osiedle), Mariensztatu (wysadzony wiadukt Pancera i poprowadzona w jego miejscu Trasa W-Z) oraz Traktu Królewskiego (zniszczony i odtworzony Pałac Czapskich, siedziba ASP). Fotografie Jabrzemskiego stanowią poruszający dokument. Uświadamiają nam jak wielkim wysiłkiem była powojenna odbudowa stolicy. Muzeum planuje zaprezentować w styczniu kolekcję na swojej stronie internetowej, być może w formie krótkiego filmu varsavianistycznego. Poszukuje też informacji o wspomnianej wystawie z początku lat 60. i samym Leonardzie Jabrzemskim. Biogramu zmarłego prawie pół wieku temu i dziś już zapomnianego fotografa nie znajdziemy nawet w Wikipedii.

Wszystkie zdjęcia
  • Leonard Jabrzemski - zapomniany fotograf
-->